To jedno z najbardziej wyjątkowych miejsc sakralnych na zachodnim pograniczu dawnej Rzeczypospolitej: średniowieczny klasztor „w barokowej szacie”, dziś żywy ośrodek kościelny i turystyczny. W tej skrytce poznasz historię i detale, które łatwo przeoczyć w biegu – a które tworzą prawdziwy klimat Paradyża. 

Trochę historii

W 1236 r. cystersi osiedlili się tu, nadając miejscu nazwę związaną z „rajem” (łac. Paradisus), skąd wzięła się popularna nazwa Paradyż.  Wzmianka z 1250 r. sugeruje, że kościół już wtedy istniał (choć mógł być jeszcze niedokończony), a dzieje całego zespołu naznaczyły pożary m.in. w 1633 i 1722 r.  Po pożarze z 1722 r. rozpoczął się wielki etap przebudowy i „barokizacji” (1722–1788), wiązany z architektem Karol Marcin Frantz.  W 1810 r. nastąpiła sekularyzacja dóbr, a kasata zgromadzenia została domknięta w 1834 r.; po II wojnie światowej obiekt wrócił do Kościoła i stał się siedzibą Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej.  Od 22 listopada 2017 r. zespół ma rangę „Pomnika Historii”, objętą ochroną państwową. 

Co warto zobaczyć

Sercem obiektu jest Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Marcina z Tours: orientowana, trójnawowa bazylika z dwoma wieżami oraz obejściem prezbiterium, uzupełniona o kaplice (w tym cylindryczne) – układ czytelny mimo kolejnych faz budowy.  Zwróć uwagę na barokowy „kostium” elewacji i portalu: nad wejściem znajduje się przedstawienie św. Marcina dzielącego się z żebrakiem.  We wnętrzu dominuje monumentalny ołtarz główny (wzmiankowany jako dzieło z 1739 r.) z obrazem autorstwa Feliksa Antona Scheffler'a, a całość dopełnia barokowy prospekt organowy. 

Ciekawostki

• Przekaz z 1397 r. wspomina, że w kościele było aż 13 ołtarzy – wyobrażasz sobie skalę dawnego wyposażenia? 
• W 2023 r. zakończone badania archeologiczne odsłoniły m.in. ślady dawnych ciągów komunikacyjnych oraz relikty drewnianego „wodociągu” doprowadzającego wodę do klasztoru. 

Informacje praktyczne

• Dojazd: obiekt leży we wsi Gościkowo, na trasie Międzyrzecz – Świebodzin, nad rzeką Paklica. 
• Zwiedzanie: wejścia odbywają się z przewodnikiem o pełnych godzinach; więcej informacji - https://paradisus.pl/
• Parking: korzystaj wyłącznie z wyznaczonych miejsc postojowych; nie zastawiaj bram i dojazdów technicznych (to czynny kompleks).
• Dostępność: część przestrzeni ma charakter użytkowy/kościelny – poruszaj się tylko po strefach udostępnionych zwiedzającym. 
• Zachowanie: cisza w kościele, fotografowanie tylko tam, gdzie jest dozwolone.

Źródła

https://lwkz.pl/monument/goscikowo-paradyz-gm-swiebodzin-pow-swiebodzinski-kosciol-klasztorny-pw-wniebowziecia-nmp/

https://lwkz.pl/conservation/badania-archeologiczne-w-dawnym-opactwie-cysterskim-w-goscikowie-paradyzu/

https://zabytek.pl/pl/obiekty/goscikowo-paradyz-pocysterski-zespol-klasztorny

https://paradisus.pl/

https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2017/2256/text.html

Kesz

Kesz jest na kordach, za zgodą BassAngler17 oraz administracji GeoCaching, został ukryty w GC8MKXH.