Jeśli lubisz miejsca, które mają w sobie coś więcej niż tylko punkt na mapie, to dobrze trafiłeś.

Ta część Dąbrowy Górniczej kojarzy się głównie z Pogorią III i IV. Wystarczy jednak odejść od uczęszczanych ścieżek, żeby trafić na miejsca, o których mało kto już pamięta. Tak znalazłem ten most.

Stoi w lesie, tam gdzie dziś nic już nie prowadzi. Kamienna konstrukcja z dużych bloków. Na starych mapach widać, że biegła tędy droga do Marianek, bliżej koryta Czarnej Przemszy. Później trasę poprowadzono inaczej - droga zniknęła, most został. I to właśnie jest dziwne. Takie rzeczy zwykle się rozbierało.

Starsze osoby z okolicy nie mówią o legendach. Raczej o wrażeniu, które pojawia się czasem pod mostem. Nad nim wszystko jest normalne. Pod nim - nie zawsze.

Nie chodzi o to, że coś tam widać. Właśnie przeciwnie. Wszystko wygląda tak, jak powinno. A mimo to przez chwilę zmienia się sposób, w jaki odbiera się otoczenie. Dźwięki cichną, cisza robi się zbyt głęboka, wiatr pojawia się nagle. I pojawia się poczucie, że nad tobą coś jest - choć wiesz, że nikogo tam nie ma.

Może to tylko efekt warunków - wiatrów ze wschodu, które wpływają na człowieka, rozbijają koncentrację i zmieniają odbiór bodźców. A może coś innego... W okolicy zdarzały się też kiedyś różne smutne historie. Miejscowi mówią tylko, że niektóre miejsca nad rzeką lepiej zostawić w spokoju.

Sam kilka razy przechodziłem pod tym mostem. Nic szczególnego się nie wydarzyło. A przynajmniej nic, o czym bym wiedział.

Dlatego powstał ten kesz - żeby pokazać to miejsce i zostawić wybór, jak daleko chcesz w tę historię wejść.

Fragment mapy topograficznej (Messtischblatt 1:25 000), przełom XIX/XX w. Widoczny przebieg dawnej drogi w rejonie Marianek.

Jak działa ten kesz

Umieściłem tu dwie skrzynki. Pierwsza znajduje się w pobliżu mostu - koordynaty są podane. Możesz się wpisać, obejrzeć most i na tym zakończyć poszukiwania. I to w zupełności wystarczy.

Druga skrzynka i drugi logbook znajduje się pod mostem.Nie jest potrzebna do zaliczenia kesza. Zostawiłem ją tylko dla tych, którzy chcą zajrzeć tam z bliska.

Jeśli jednak trafisz tu w momencie, kiedy:

• zaczyna nagle wiać wiatr ze wschodu, jakby od strony starego koryta Bogorii, która kiedyś płynęła niedaleko stąd,
• w lesie robi się wyjątkowo cicho,
• powietrze jest ciężkie i wilgotne tuż przed burzą,
• albo przychodzą suche wiatry ze wschodu,

to może lepiej zostać na górze. Most stoi tu od bardzo dawna. Skrzynka też nigdzie nie ucieknie. Możesz wrócić tu innego dnia.

Prośba z mojej strony: Jeśli dotarłeś do skrzynki, zadbaj proszę o jej dokładne zamaskowanie. To miejsce ma pozostać takie, jakie jest - nie rzucające się w oczy. Jeśli coś się przesunęło albo odsłoniło, popraw maskowanie przed odejściem. Dzięki temu kolejne osoby będą mogły doświadczyć tego miejsca tak samo.

Powodzenia…

Dla dociekliwych

Przy okazji szukania informacji o tej starej drodze trafiłem kiedyś na krótką wzmiankę w opracowaniu z końca lat 70. Wynikało z niej, że w tej okolicy prowadzono niewielkie badania terenowe dotyczące wpływu środowiska na ludzką percepcję i reakcje lękowe.

W projekcie uczestniczyli meteorolodzy, neurolodzy i psychiatrzy badający mechanizmy powstawania strachu. W raporcie pojawiało się pojęcie sytuacyjnie indukowanych epizodów lękowych - stanów, w których mózg interpretuje neutralne bodźce jako sygnał zagrożenia. Według autorów mogło to być związane z mikrofluktuacjami powietrza przy napływie suchych wiatrów ze wschodu oraz z zaburzoną propagacją dźwięku w kamiennych konstrukcjach.

Co ciekawe, w późniejszym etapie badań do zespołu dołączono także antropologów religii oraz specjalistów od demonologii ludowej i mitologii z Uniwersytetu w Warszawie. W krótkiej wzmiance nie wyjaśniono jednak, dlaczego uznano ich udział za potrzebny.

Badania podobno zostały nagle przerwane, a dokumentację wycofano z obiegu. Wzmianka sugerowała, że część materiałów zniszczono, a część - zgodnie z praktyką tamtych czasów - wywieziono do Moskwy.

Na tym ślad się urywa.

Archiwalna fotografia z badań terenowych projektu badawczego dotyczącego reakcji percepcyjnych w środowisku leśnym. Rejon Czarnej Przemszy, ok. 1978 r. Autor nieznany.

Dla zainteresowanych tematem: natrafiłem też kiedyś na krótką wzmiankę prasową z połowy lat 70., opisującą prowadzone w tej okolicy badania terenowe. Artykuł utrzymany jest w typowym dla tamtych lat tonie - oficjalnym, uspokajającym, z sugestią, że prace zostały przerwane z przyczyn zewnętrznych, a nie z powodu tego, o czym mówili lokalni mieszkańcy.

Jeśli chcesz, możesz się z nim zapoznać poniżej:

„TRYBUNA ZAGŁĘBIA”

wydanie lokalne - nr 214 (1976)

BADANIA TERENOWE W REJONIE MARIANEK - POSTĘP NAUKI NIE USTANIE

W ostatnich miesiącach w rejonie Marianek oraz terenów przyległych do koryta Czarnej Przemszy prowadzone były prace badawcze o charakterze środowiskowym, realizowane przez zespół specjalistów z krajowych ośrodków naukowych.

Badania, których celem było poznanie wpływu lokalnych warunków mikroklimatycznych na funkcjonowanie człowieka, spotkały się z dużym zainteresowaniem zarówno środowiska naukowego, jak i lokalnej społeczności. Niestety, jak informują odpowiednie instytucje, prace zostały czasowo wstrzymane.

Według wstępnych ustaleń nie można wykluczyć, że na przebieg badań miały wpływ czynniki zewnętrzne, w tym możliwe działania o charakterze dezinformacyjnym. W kręgach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo naukowo-techniczne kraju pojawiają się przypuszczenia, że w zakłócaniu prac mogły mieć udział obce ośrodki wywiadowcze, zainteresowane ograniczeniem postępu polskiej myśli naukowej.

Jednocześnie stanowczo odrzuca się pojawiające się wśród części mieszkańców nieuzasadnione spekulacje o rzekomych „zjawiskach niewyjaśnionych”. Jak podkreślają specjaliści, wszelkie obserwacje mają charakter naturalny i mieszczą się w ramach znanych procesów środowiskowych.

- „Nie mamy do czynienia z żadnymi nadzwyczajnymi zjawiskami. To obszar wymagający dalszych, spokojnych badań. Rozpowszechnianie niepotwierdzonych informacji nie służy ani nauce, ani społeczeństwu” - powiedział dr hab. Marek Wroński z Uniwersytetu Warszawskiego.

Odpowiednie instytucje zapewniają, że prace badawcze zostaną wznowione po wyjaśnieniu okoliczności ich przerwania, a ich wyniki przyczynią się do dalszego rozwoju wiedzy o środowisku naturalnym naszego kraju.

(Źródło: „Trybuna Zagłębia”, archiwum lokalne, 1976 r.)

Wycinek prasowy z 1976 r. dotyczący badań terenowych prowadzonych w rejonie Marianek.
Źródło: archiwum lokalne (kopia)